wizyt: 1456593

Społeczeństwo obywatelskie » Rozwój zrównoważony

ROZWÓJ ZRÓWNOWAŻONY I TRWAŁY

1. Istota koncepcji rozwoju zrównoważonego i trwałego

Rozwój zrównoważony i trwały jest filozofią rozwoju społeczno-ekonomicznego zharmonizowaną z poszanowaniem środowiska. Umożliwia on pogodzenie dążenia do osiągnięcia satysfakcjonującego wyniku ekonomicznego z głęboką troską o otoczenie społeczne i środowisko naturalne.

Istotę i znaczenie koncepcji zrównoważonego rozwoju bardzo dobrze tłumaczy definicja prof. Franciszka Piontka: „rozwój zrównoważony i trwały oznacza zapewnienie trwałej poprawy jakości życia współczesnych i przyszłych pokoleń poprzez kształtowanie właściwych proporcji między trzema rodzajami kapitału: ekonomicznym, ludzkim i przyrodniczym”.

Na podstawie tej definicji można wyróżnić następujące aspekty:

1.     Istnienie 3 wymiarów (kapitałów): społecznego, ekonomicznego i przyrodniczego - rozwój realizowany jest przez kształtowanie właściwych proporcji między tymi kapitałami,

2.     Nadrzędność kapitału ludzkiego nad pozostałymi – pozostałe kapitały powinny być mu podporządkowane,

3.     Rozwój jednego kapitału nie może dokonywać się kosztem pozostałych,

4.     Funkcje kryterialne pełni poprawnie zdefiniowana jakość życia,

5.     Rozwój dotyczy zarówno współczesnych jak i przyszłych pokoleń.

Główne cele rozwoju zrównoważonego i trwałego:

·         wzrost jakości życia człowieka,

·         wykorzenienie ubóstwa, aby zmniejszyć różnice w poziomie życia większości ludzi na świecie oraz dążenie do zaspokojenia ich potrzeb,

·         powszechny dostęp do informacji dotyczącej środowiska oraz możliwość uczestnictwa w procesie podejmowania decyzji,

·         promowanie odpowiednich wzorców konsumpcji i produkcji,

·         pełniejsze wykorzystanie naturalnych i odnawialnych źródeł energii,

·         ochrona środowiska dla rozwoju.

2. Geneza rozwoju zrównoważonego i trwałego

Termin ten po raz pierwszy pojawił się podczas Konferencji ONZ w Sztokholmie w 1972r.

Początkowo zrównoważony rozwój dotyczył przede wszystkim kwestii przyrody i ochrony środowiska w relacji do postępu gospodarczego. Stąd też nazwa „ekorozwój”.

Współcześnie pojęcie to ma szersze znaczenie i nie można go ani ograniczać, ani utożsamiać z ochroną środowiska.

Integralność rozwoju gospodarczego, społecznego, a także przyrodniczego została przedstawiona m.in. w dokumentach światowej konferencji w Rio de Janeiro, podczas której za rozwój trwały i zrównoważony uznano rozwój społeczny, gospodarczy i przyrodniczy zapewniający zaspokojenie potrzeb współczesnych społeczeństw, bez naruszania możliwości zaspokajania potrzeb przyszłych pokoleń.

Należy podkreślić, że rozwój zrównoważony i trwały to koncepcja pierwotna - niejako naturalna, a to co jest naturalne najlepiej odpowiada potrzebom jednostki. Pojęcie to nie zostało wymyślone przez dyplomatów, lecz oparte jest na pradawnej zasadzie harmonii: życia i gospodarowania człowieka , ściśle złączoną z porządkiem świata przyrody.

3. Koncepcja zrównoważonego rozwoju w Unii Europejskiej

Zrównoważony rozwój stanowi podstawowy cel Unii Europejskiej. Po wejściu w życie Traktatu Amsterdamskiego z 1997 r., Rada Europejska obradująca w Göteborgu w 2001 r., przyjęła pierwszą Strategię Zrównoważonego Rozwoju UE. W 2006 r., w związku z poszerzeniem UE o nowe kraje członkowskie, przyjęto kompleksową Odnowioną Strategię Zrównoważonego Rozwoju dla rozszerzonej UE.

Wg Strategii "Trwały rozwój oznacza, że potrzeby obecnego pokolenia należy zaspokajać bez uszczerbku dla możliwości zaspokajania potrzeb przez przyszłe pokolenia. Łączy się z propagowaniem dynamicznej gospodarki przy pełnym zatrudnieniu obywateli i wysokim poziomie ich wykształcenia, ochrony zdrowia, spójności społecznej i terytorialnej oraz ochrony środowiska — w świecie, w którym panuje pokój, bezpieczeństwo i poszanowanie różnorodności kulturowej".

Strategia wymienia trzy wymiary zrównoważonego rozwoju, tj. wzrost gospodarczy, integrację społeczną i ochronę środowiska. Obejmują one takie cele priorytetowe jak:

-ograniczenie zmian klimatycznych i zwiększenie wykorzystania czystej energii (zasobów odnawialnych),

-rozwiązywanie kwestii zagrożeń dla zdrowia publicznego,

-bardziej odpowiedzialną gospodarkę zasobami naturalnymi,

-ulepszenie systemu transportowego i gospodarki gruntami,

-produkcję i konsumpcję zgodną z zasadami zrównoważonego rozwoju,

-integrację społeczną (tworzenie i kultywowanie więzi lokalnych).

4. Dokumenty dotyczące trwałego i zrównoważonego rozwoju

Najważniejsze światowe dokumenty dotyczące rozwoju zrównoważonego i trwałego:

1.     Deklaracja Konferencji ONZ w sprawie ochrony środowiska (Konferencja w Sztokholmie) – 1972r.

2.     Deklaracja w sprawie środowiska i rozwoju z Rio de Janeiro – 1992r.

3.     Agenda 21 przyjęta podczas Konferencji ONZ w Rio de Janeiro - 1992r.

4.     Deklaracja z Johannesburga w sprawie zrównoważonego rozwoju – 2002r.

Z postanowień tych dokumentów wynikają następujące wnioski:

·         od ochrony środowiska zależy jakość życia człowieka – człowiek ma prawo do środowiska, jak i jest za nie odpowiedzialny,

·         podstawowy instrument zarządzania powinno stanowić planowanie rozwojowe – zintegrowane i skoordynowane,

·         człowiek jest podmiotem i celem w procesach rozwoju, którego efektach jest wyższa jakość życia.

Krajowe akty prawne dotyczące zrównoważonego rozwoju:

1.     Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r.:

- art.5 ujmuje zasadę zrównoważonego rozwoju wśród najważniejszych zasad Rzeczpospolitej Polskiej i zobowiązuje do realizacji tej koncepcji.

- art.30 wskazuje na podmiotowość i nadrzędność człowieka dzięki posiadanej przez niego godności.

2.     Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska – stwierdza, że ochrona środowiska powinna odbywać się zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju .

3.     Ustawa z dnia 27 marca 2003r. O planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – przyjmuje rozwój zrównoważony za podstawę działań,

4.     Ustawa z dnia 31 grudnia 1945r. O ratyfikacji podpisanej w San Francisco Karty Narodów Zjednoczonych,

5.     Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska,

6.     Ustawa z dnia 12 maja 2000r. O zasadach wspierania rozwoju regionalnego.

5. Rozwój zrównoważony i trwały a lokalne wspólnoty samorządowe

Kształtowanie procesów rozwoju powinno dokonywać się przede wszystkim na szczeblu lokalnym.

Celem lokalnych wspólnot samorządowych jest realizuja zadań, które będą zaspakajały zbiorowe potrzeby danej wspólnoty. Efektem tych działań powinna być poprawa jakości życia mieszkańców.

Korzyści wynikające z zastosowania zasad zrównoważonego rozwoju w gospodarce samorządowej:

·         wykorzystanie nowoczesnych metod zarządzania w ramach lokalnej gospodarki samorządowej, umożliwiających współpracę środowisk lokalnych,

·         zapewnienie spójnej i integralnej polityki gospodarczej gminy,

·         uporządkowanie lokalnej gospodarki samorządowej,

·         usprawnienie procedur planowania,

·         wzrost efektywności w realizacji zadań,

·         bardziej racjonalna alokacja ograniczonych środków publicznych,

·         lepsze monitorowanie i kontrola lokalnej gospodarki samorządowej,

·         dostostowanie działań i decyzji publicznych do oczekiwań społeczności lokalnej,

·         poprawa jakości życia obecnych i przyszłych pokoleń mieszkańców.

6. Rozwój zrównoważony a proces globalizacji

Rozwój może być urzeczywistniany za pomocą 2 przeciwstawnych koncepcji. Pierwszą z nich jest omówiony powyżej rozwój zrównoważony i trwały, a drugą – stanowiącą antytezę do poprzedniej – globalizacja.

Proces globalizacji urzeczywistnia „rozwój pozorny”, to znaczy będący jedynie wzrostem gospodarczym. Wzrost taki nie przekłada się na poprawę jakości życia a ukierunkowany jest przede wszystkim na powiększanie kapitału ekonomicznego. Pozostałe kapitały są pominięte i podporządkowane kapitałowi ekonomicznemu.

Proces globalizacji podporządkowany jest kryterium maksymalizacji stopy zysku, czyli celem jego jest wyłącznie efektywność ekonomiczna.

W procesie tym następuje relatywizacja wartości i zastępowanie ich przez wiedzę i technologie.

Proces globalizacji i rozwój zrównoważony i trwały wykluczają się wzajemnie. Ich treści są formułowane na zasadzie: teza – antyteza.

 

Iwona Łabądź

Przykłady działań inspirowanych filozofią zrównoważonego rozwoju

 


Działania w OKO

♦ Warsztaty gitarowe
♦ Forum filmowe
Teatr tekstu


FORUM DYSKUSYJNE


WSZYSTKIE DZIAŁANIA
OKO SĄ BEZPŁATNE

Od 1 sierpnia 2008
Stowarzyszenie Akademia Wspierania
Rozwoju Człowieka 
zaangażowało się
w partnerskie  prowadzenie
Ośrodka Kreatywności Obywatelskiej
więcej

Kontakt

█ Siedziba główna
ul. Komorowicka 15
43-300 Bielsko-Biała

033 810 39 40
0 519 665 967

pn. – pt.  godz. 10.00–18.00

Dział obywatelski    Dział kultury
Dział edukacji     Dział informacji


█ Reintegracja osób starszych

ul. Kosynierów 22
43-300 Bielsko-Biała

 033 822 07 91
0 501 561 370

 

pn. – pt.  godz. 7.00–11.00

więcej informacji 

█ Koordynator projektu

Ośrodek jest przystosowany
dla osób niepełnosprawnych

 
WOLONTARIAT
Dysponujesz wolnym czasem?
Chcesz zrobić coś dla innych?
Zapraszamy do współpracy.

Projekt nr 10277/FOP07/2/MA/1375 – Ośrodek Kreatywności Obywatelskiej (OKO) – został zrealizowany przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych
Operator – Fundacja Fundusz Współpracy, ul. Górnośląska 4a, 00-444 Warszawa tel.+48 22 45 09 868, fax+48 22 45 09 803,
 www.funduszngo.pl, fop@cofund.org.pl.
Projekt realizowany przez Stowarzyszenie Mieszkańców Osiedla im. Wojewody Grażyńskiego SMOG
w partnerstwie ze Stowarzyszeniem Wspierania Działań Kulturotwórczych
Uwaga Kultura
Strona kojarzona ze słowami kluczowymi: rada osiedla, wolontariat, oko bielsko, oko